BMC doğalgazlı otobüs üretti

Türkiye’nin yüzde yüz yerli sermayeyle üretilen ilk doğalgazlı otobüsü Probus 230 CNG, Beylikdüzü TÜYAP’da açılan Ticari Araçlar Fuarı’nda tanıtıldı.

TÜRKİYE’NİN yüzde yüz yerli sermayeli tek ticari araç üreticisi BMC, Ticari Araçlar Fuarı’nda Türkiye’nin ilk doğalgazlı otobüsünün tanıtımını yaptı. BMC Yönetim Kurulu Başkan Vekili Mehmet Demirpençe, fuarda yaptığı açıklamada, “Esnek ve hızlı üretim yapısı, müşterilerinin beklentilerini en üst düzeyde karşılayan, kaliteli ve düşük işletme maliyetli otobüslerimizle; gerek şehir içi toplu taşıma alanında gerekse yakın mesafe ve okul-servis otobüsü gibi özel taşıma alanlarında her geçen gün pazar payımızı artırıyoruz” dedi.

Çevreye duyarlı :

Yıllık 5 bin adetlik otobüs üretim kapasitesiyle, otobüs üreticileri arasında iddialı olmayı hedeflediklerini belirten Demirpençe, şu an yıllık bin 500 adet otobüs olan üretim kapasitesini; yeni fabrikalarında artırarak hedeflerine ulaşmayı planladıklarını söyledi. Mehmet Demirpençe şöyle devam etti: “Standımızda sergilediğimiz Probus 230 CNG, Türkiye’de üretilen ilk 9 m. doğalgazlı otobüstür. Türkiye’de küçük otobüs kavramını yerleştiren BMC’nin, her geçen gün ısınan dünyamızda çevreye duyarlı şehir içi tip küçük otobüsüdür. Düşük işletme giderleri ve düşük yakıt sarfiyatı ile belediye ve halk otobüsü işletmecilerine yönelik geliştirdiğimiz Probus 230 CNG yüzde yüz yerli sermaye ve işgücü ile Türkiye’de üretilen tek doğalgazlı küçük otobüstür. Zira ülkemizde doğalgazlı araç kullanımına geçiş, diğer tüm gelişmiş ülkelerde olduğu gibi başlamış ve BMC bu geçiş sürecinde tüm hazırlıklarını tamamlamış ve müşterilerinden gelecek siparişleri beklemektedir.”

Kaynak:HO Tercüman

Doğalgazın Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri

Doğalgazın büyük bölümünü %90-96 CH4 (metan) gazı oluşturmaktadır. Geri kalan bölümünü ise %2.411 C2H6 (etan), %0.736 C3H6 (propan), %0.371 C4H10 (bütan), %0.776 N2 (azot), %0.164 C5H12 (pentan) ve % 0.085 CO2 (karbondioksit) oluşturmaktadır.

Isıl değerinin benzin ve alkole göre yüksek olması bir avantaj sağlamaktadır. Doğalgaz benzine oranla daha yüksek hava fazlalık katsayısı değerlerinde tutuşma olanağına sahiptir. Böylece motorun fakir karışımla çalıştırılıp, yakıt ekonomisi ve egsoz gazları emisyonu açısından yarar sağlanması da mümkün olmaktadır.

Performans ve Kullanılabilirliği

Yüksek performansa ve düşük emisyonlara sahip bir doğalgaz motorunun yapımı doğru sıkıştırma oranının tespiti ile sağlanmaktadır. Bu oran her motor için değişebilir. Sıkıştırma oranının arttırılmasını motor vuruntusu sınırlamaktadır. Doğalgazın yüksek oktan sayısına sahip olması sıkıştırma oranının arttırılabilmesini sağlamaktadır. Genel olarak benzin motorlu taşıtlarda sıkıştırma oran 8:1 ve benzin oktan sayısı 90’dır. Fakat ortalama olarak doğalgaz motorunda sıkıştırma oranı 12:1 ve yakıtın oktan sayısı ROS 130, MOS 105’dir. Oktan sayısı yakıtın kalitesine göre daha da az olabilmektedir. Yüksek oktan sayısı demek; vuruntunun ortadan kalkması, daha uzun buji ömrü, yağlama yağının daha fazla kullanımı ve soğuk havalarda iyi çalışma demektir. Doğalgaz motorlarında sıkıştırma oranının yüksek tutulması önemlidir. Sıkıştırma oranının arttırılması daha fazla termik verim sağlar. Termik verimin artması yakıt tüketiminde azalma demektir. Sıkıştırma oranında bir değişiklik yapılmadan doğalgazın benzin motorlarında kullanılması durumunda güçte %7’lik kayıp meydana gelecektir. Sıkıştırma oranını arttırılması ile motorda benzin yerine doğalgaz yakılması sonucu oluşacak güç kayıplarının üstesinden gelinebilir. Doğalgaz daha hafif moleküler yapıya sahiptir ve silindire giren havanın %10’u teşkil etmektedir. Hava miktarıın azaltılması genellikle güç kaybına neden olurken sıkıştırma oranının arttırılması bu durumu azaltabilir. Ayrıca doğalgazın yanması sonucu oluşan maksimum basınç ve sıcaklıklar benzin motorlarından daha düşük olduğundan, sıkıştırma oranının arttılması sonucu artacak olan basınç ve sıcaklıklar tehlikeli boyutlara ulaşmayıp, ancak benzin motorlarındaki değerlere gelecektir. Dizel motorlarının yüksek sıkıştırma oranlarında çalışması ve doğalgazın oktan sayısının yüksek olması nedeni ile sıkıştırma oranının yüksek tutulabilmesinden dolayı, eğer dizel motorlarında uygun değişiklikler yapılırsa, doğalgazın dizel motorlarında rahatlıkla kullanılabileceğine yaygın olarak inanılmaktadır. Doğalgazın difüzyon katsayısının benzine oranla iki kat fazla olması, hava ile daha kolay ve hızlı karışması, çift yakıtlı motorlarda kullanımı açısından yarar sağlamaktadır. Dizel ilkesine göre çalışan motorlarda doğalgaz, ortam içerine yapılan pilot püskürtme yardımıyla tutuşturulabilmektedir. Bu özelliği nedeni ile doğalgaz, benzin ve dizel motorlarında önemli değişiklik yapılmadan kullanılabilmektedir

ARAÇLARIN İMAL, TADİL VE MONTAJI
HAKKINDA YÖNETMELİK

Bu yönetmelik 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 29 uncu maddesine dayanarak hazırlanmış.

Yönetmeliğin 13.maddesi aşağıda. Genel bir fikir verir sanırım.

Md:13 Yakıt Sistemi Tadilatı : Araçlarda alternatifli yakıt Likit Petrol Gazı (LPG) ve Sıkıştırılmış Doğal Gaz (Compressed Natural Gas- CNG) kullanılabilmesi için, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun 1958 Cenevre Antlaşması çerçevesinde yayınlanan, LPG dönüşümlerinde TSE-ECE-R 67 regülasyonunda, CNG dönüşümlerinde ise ECE- R 269 ve ECE-R 279 regülasyonlarında belirtilen emniyet ve teknik esaslar dikkate alınarak, araç üreticisi firmalar veya yetkili kılacakları kuruluşlar tarafından yapılan tadilata ait projeler Bakanlıkça onaylanır. Projelerin araç üreticilerinden temin edilememesi halinde, tadilata ait projeler tadilatı yapacak veya yaptıracak olanlar tarafından Makine Mühendisleri Odası büro tescil belgesi sahibi proje bürolarına çizdirilir. Projeler bakanlıkça onaylanır veya onaylattırılır.
İmalat Yeterlilik Belgesi: Araçlarda LPG ve CNG dönüşüm montaj işleri yapan firmalar, Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğin 117 nci maddesi hükümlerine göre Bakanlıktan İmalat Yeterlilik Belgesi alacaklardır.
Seri İmalat ve Montaj: Üretici firmalar, araçların yanma sistemlerinde alternatif yakıt olarak Likit Petrol Gazı (LPG) kullanılmak üzere TSE-ECE-R67 regülasyonunun, araçların yanma sistemlerinde Sıkıştırılmış Doğal Gaz (CNG) kullanılmak üzere de ECE-R 269 regülasyonunu dikkate alarak, Bakanlıkça belirlenen teknik esaslara göre İmalat Yeterlilik Belgesi alacaklardır.
Seri Tadilat : LPG’ye dönüştürülen araçlarda kullanılan aksam ve parçalar, TSE-ECE-R 67 regülasyonunda, CNG’ye dönüştürülen araçlarda kullanılan aksam ve parçalar ise sertifikalı veya ECE-R 269 ve ECE- R 279 regülasyonlarında belirtilen teknik esaslara uygun olacaktır. Yakıt sistemi tadilatları Bakanlıktan yetki Belgesi almış makine mühendisleri tarafından hazırlanan projeye uygun olarak yapılacaktır. Yakıt sisteminde kullanılacak yerli ve ithal malzemeler, “TSE”, “E” işaretli veya sertifikalı olacaktır. Aksam ve parçaların prototip araç üzerine monte edilmesinden sonra dönüşüm işlemi yapan firmalardan Üniversiteler veya Türk Standartları Enstitüsü tarafından verilen “ yakıt Sistemi Uygunluk Raporu” istenecektir. Belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılan tadilatlara ait proje ve teknik belgeler Bakanlıkça onaylanacaktır.
Münferit Tadilat: Araçların LPG dönüşümlerinde TSE- ECE- R 67 regülasyonu, CNG dönüşümlerinde ise ECE-R 269 ve ECE-r 279 regülasyonları dikkate alınarak, Bakanlıkça belirlenen teknik esaslara göre yapıldığının ve uygunluğunun seri tadilatta belirtilen kuruluşlardan alınacak “yakıt Sistemi Uygunluk Raporu” ile belgelenecektir. Yakıt sistemi tadilatları Yetki Belgesi almış makine mühendislerince hazırlanan yakıt sistemi tadilatlarına ait proje ve teknik belgeler Bakanlıkça onaylanacaktır.
Tescil İşlemleri: LPG ve CNG yakıt sistemli araçların trafiğe kayıt ve tescil işlemleri karayolları Trafik Kanununun 32 nci maddesine ve bu Yönetmelik esaslarına göre yapılacaktır.
Yükümlülük: Araçlarda yakıt sistemi dönüşümü ile ilgili her türlü teknik ve mali sorumluluk; araç projelerini hazırlayan makine mühendislerine, “Yakıt Sistemi Uygunluk Raporu” veren kuruluşa ve dönüşüm montajı yapan firmaya aittir.
Emniyet İle İlgili Hükümler : araçlara dönüşüm montajları; projesine uygun, eğitilmiş uzman kişilerce yapılacaktır. Dönüşümü yapılan araçların LPG’li ve CNG’li oldukları ruhsatlarına işletilecektir. Araç dönüşümü yapan kuruluşlar, dönüşüm işlerini yaptıkları işyerlerine ait Türk Standartları Enstitüsü’nden Hizmet yeterlilik Belgesi alacaklar ve bu belgeyi İmalat Yeterlilik Belgesi almak için yapacakları müracaat sırasında Bakanlığa vereceklerdir. Bakanlıktan kendi kuruluşları adına İmalat Yeterlilik Belgesi alan firmalar, belgelerini diğer firmaların araç dönüşüm işlemlerinde kullandıkları takdirde, bu kuruluşların belgeleri iptal edilecektir.
Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu’ndan veya Makine Mühendisleri Odası’ndan temin edilen, örneği(Şekil-20) ve (Şekil-21)’de gösterilen, oval biçiminde LPG yakıtı kullanan araçlarda üzerinde LPG yazısı, CNG yakıtı kullanan araçlarda ise üzerinde CNG yazısı bulunan yansıtıcı (reflektif) etiketler, araçların ön ve arka camlarının sağ üst köşesine yapıştırılacaktır.
Alternatif sistemle çalışan araç ait Türk Standartları Enstitüsü’nden veya Makine mühendisleri Odası’ndan temin edilen gaz sızdırmazlık raporu, muayene istasyonlarında yapılan periyodik araç muayenesi sırasında araç sahibinden istenecektir. Yakıt dönüşümü yapılacak araçlarda eski, kullanılmış standart dışı malzemeler kullanılmayacaktır.
Araçlarda kullanılan LPG ve CNG tankının üzerinde, LPG ve CNG dönüşümü yapan firmanın adı, adresi ve dönüşüm tarihi ile birlikte LPG ve CNG tankı imalatçısının adı, adresi ve imal yılını belirten bir etiket sökülemeyecek şekilde (kaynaklı veya perçinli) bulunacaktır. Araçlarda bulunan LPG ve CNG tankı her on yılda bir değiştirilecektir.
İmalat Yeterlilik Belgesi haiz firmaların dönüşüm yaptıkları araçların trafik tescil işlemleri, aracın trafiğe kayıtlı olduğu ilde yapılabilir. LPG ve CNG yakıtı kullanan araçlar kapalı garajlarda park edilemez.